Κάρολος Κουν: Σαν σήμερα γεννιέται ο μεγάλος θεατράνθρωπος – Η ασύγκριτη καλλιτεχνική πορεία

Σαν σήμερα το το 1908 γεννήθηκε ο  Κάρολος Κουν, ο σπουδαίος Έλληνας θεατρικός σκηνοθέτης, δημιουργός του Θεάτρου Τέχνης.

Ο Κάρολος Κουν γεννήθηκε στην Προύσα της Μικράς Ασίας στις 13 Σεπτεμβρίου 1908. Φοίτησε στη Ροβέρτειο Σχολή της Κωνσταντινούπολης και σπούδασε αισθητική στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Παρόλο που κανένας από την οικογένεια του δεν είχε κάποια επαφή με την τέχνη, ο μικρός Κάρολος θα αρχίσει από πολύ μικρή ηλικία να καλλιεργεί τα χαρίσματα του. Θα αρχίσει να φτιάχνει μελωδίες στο πιάνο του σαλονιού, θα κόψει τα μοντέλα από τα περιοδικά μόδας της μητέρας του και θα κάνει θέατρο. Τα έπιπλα του σαλονιού θα γίνουν το σκηνικό που θα εξάψει την φαντασία του: οι πολυθρόνες μετατρέπονται σε βράχους και τα χαλιά σε θάλασσα. Η πιο αγαπημένη του ασχολία, όμως, θα είναι να ζωγραφίζει με νερομπογιές.

Το 1920 ξεκίνησε τις σπουδές του εσώκλειστος στην Ροβέρτειο Σχολή, ένα αμερικανικό κολλέγιο που είχε ιδρυθεί από ιεραποστόλους. Εκεί ασχολήθηκε με αμερικάνικα τραγούδια, ψαλμούς, γήπεδα μπάσκετ και αθλητικά αγωνίσματα. Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, θα στερηθεί – όπως και η υπόλοιπη ελληνική μειονότητα της σχολής – την διδασκαλία της μητρικής του γλώσσας. Ο Κάρολος θα ασχοληθεί και ως γραμματέας στον θεατρικό όμιλο Robert College Ρlayers και θα συμμετέχει στις παραστάσεις του, διαδραματίζοντας κυρίως γυναικείους χαρακτήρες. Θα αποφοιτήσει το 1928 και την ίδια χρονιά θα σπουδάσει Αισθητική στην Σορβόνη, ενώ την επόμενη χρονιά, το 1929, θα εγκατασταθεί μαζί με την μητέρα του στην Αθήνα.

Το 1929 διορίστηκε καθηγητής αγγλικών στο Κολλέγιο Αθηνών. Η πρώτη του εμφάνιση ως σκηνοθέτη ήταν στο Τέλος του ταξιδιού του Ρόμπερτ Σερίφ και με μαθητές του, από το Κολλέγιο, παρουσίασε έργα του Αριστοφάνη (ΌρνιθεςΒάτραχοιΠλούτος) και του Ουίλιαμ Σαίξπηρ (Όνειρο Θερινής Νυκτός). Ίδρυσε τη Λαϊκή Σκηνή (1934-36) και συνεργάστηκε με διάφορους θιάσους (Κατερίνας, Κοτοπούλη, κ.ά.).

Το 1942 ίδρυσε το Θέατρο Τέχνης όπου και ανέβασε Ίψεν, Τζορτζ Μπέρναρντ Σω, Λουίτζι Πιραντέλλο και μετά την απελευθέρωση για πρώτη φορά στην Ελλάδα Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, Τένεσι Ουίλιαμς, Άρθουρ Μίλερ κ.ά. Επίσης το ίδιο έτος (1942) ίδρυσε τη Δραματική Σχολή του θεάτρου του, στην οποία μαθήτευσαν οι σημαντικότεροι σκηνοθέτες και ηθοποιοί της μεταπολεμικής γενιάς.

Οικονομικές όμως δυσχέρειες ανάγκασαν το Θέατρο Τέχνης να διαλυθεί (1949) το οποίο άνοιξε πάλι το 1954 σε μορφή κυκλικού θεάτρου. Τη περίοδο εκείνη (1950-53) ο Κουν συνεργάστηκε με το Εθνικό Θέατρο, σκηνοθετώντας Αντόν Τσέχοφ (Ο θείος ΒάνιαςΤρεις αδελφές), Πιραντέλο (Ερρίκος Δ΄), κ.λπ.

Με μαθητές της Δραματικής Σχολής του όταν συγκρότησε και πάλι το 1954 το Θέατρο Τέχνης, με τη μορφή κυκλικού θεάτρου, εκτός τους παλαιούς συγγραφείς ο Κουν παρουσίασε τα καινούργια ρεύματα του ξένου μεταπολεμικού θεάτρου (Μπρεχτ, Ιονέσκο, Μπέκετ, Πίντερ, Ντάριο Φο, Αραμπάλ κ.ά.) και παράλληλα παρουσίασε έργα πολλών νέων Ελλήνων προικισμένων συγγραφέων – Σεβαστίκογλου, Καμπανέλλη, Κεχαΐδη, Σκούρτη, Αναγνωστάκη και Ευθυμιάδη επιστρέφοντας σε έργα των αρχαίων τραγικών και του Αριστοφάνη.

Από το 1957 ανεβάζει αρχαίο δράμα, αρχικά στο θέατρό του παρουσίασε τον Πλούτο και το 1959 τους Όρνιθες του Αριστοφάνη, που θεωρήθηκε παράσταση-σκάνδαλο λόγω της πρωτοποριακής της μορφής, και στη συνέχεια στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, για να συνεχίσει στο “Θέατρο των Εθνών” του Παρισιού, Λονδίνο, Ζυρίχη, Μόναχο, Μόσχα, Λένινγκραντ, Βαρσοβία, Βενετία, Φεστιβάλ Βιέννης, Διεθνές θεατρικό Φεστιβάλ Βελιγραδίου, Ελληνική Εβδομάδα του Ντόρτμουντ, Φεστιβάλ Φλάνδρας και σκανδιναβικές πρωτεύουσες με τα έργα ΌρνιθεςΠέρσεςΕπτά επί ΘήβαςΑχαρνήςΟιδίπους ΤύραννοςΛυσιστράτηΒάκχες και Ειρήνη.

Επίσης, παρουσίασε έργα ξένων συγγραφέων, όπως των Ουάιλντερ (Η μικρή μας πόλη), Σαρτρ (Κεκλεισμένων των θυρών), Πάτρικ (Αυγουστιάτικο φεγγάρι), Ουίλιαμς (Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίριΤριαντάφυλλο στο στήθοςΚαλοκαίρι και καταχνιά), Μπρεχτ (Ο κύκλος με την κιμωλίαΟ καλός άνθρωπος του Σετσουάν), Ιονέσκο (Ρινόκερος), Μίλερ (Ο θάνατος του εμποράκου), Ευγένιου Ο Νιλ (Ο παγοπώλης έρχεται), Μπέκετ (Περιμένοντας τον Γκοντό), Πίντερ, Άλμπι, Αραμπάλ, Ζενέ, Βάις, κ.ά. Οι περισσότεροι μάλιστα απ’ αυτούς τους συγγραφείς πρωτοπαρουσιάστηκαν στην Ελλάδα από το Θέατρο Τέχνης. Παράλληλα, σκηνοθέτησε έργα νέων Ελλήνων θεατρικών συγγραφέων, όπως των Καμπανέλλη, Κεχαΐδη, Σκούρτη, Σεβαστίκογλου, Αρμένη, Λ. Αναγνωστάκη (Η αυλή των θαυμάτων, Αγγέλα, Η πόλη, Βαβυλωνία κ.λπ.).Η είσοδος του Θεάτρου Τέχνης, στην οδό Πεσμαζόγλου στην Αθήνα.

Το Θέατρο Τέχνης συμμετείχε σε πολλά ελληνικά (Αθηνών, Επιδαύρου, Φιλίππων κ.ά.) και ξένα (Λονδίνου, Παρισιού, Μονάχου, Βιέννης κ.ά.) φεστιβάλ.

Το 1984 το ελληνικό κράτος παραχώρησε έναν χώρο στην Πλάκα, για την ανέγερση του θεάτρου Κ. Κουν.

Τιμήθηκε με το παράσημο Φοίνικα, το Αργυρό Μετάλλιο της Ακαδημίας Αθηνών και το βραβείο Θεάτρου των Εθνών. Με τη διαθήκη του, που δημοσιεύτηκε λίγες μέρες μετά το θάνατό του τον Φεβρουάριο του 1987, κληροδότησε τον τίτλο Θέατρο Τέχνης στους Γ. Λαζάνη, Μ. Κουγιουμτζή και Γ. Αρμένη με την προτροπή να συνεχίσουν τη συνεργασία τους στο Θέατρο Τέχνης Κ. Κουν.

Έγραψε τις μελέτες «Η αρχαία τραγωδία-κωμωδία» και «Ο σκηνοθέτης και το αρχαίο δράμα». Υπήρξε γεγονός πως ως σκηνοθέτη τον Κουν απασχολούσε το σύγχρονο νεοελληνικό έργο, η νεοελληνική θεατρική παράσταση, το αρχαίο δράμα και το κλασικό θέατρο σε σύγχρονη απόδοση.

Πέθανε στις 14 Φεβρουαρίου 1987, σε ηλικία 79 ετών, αφήνοντας πίσω του μια σπουδαία καλλιτεχνική κληρονομιά.

Δείτε επίσης

Share:

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on linkedin