Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση του θανάτου του Πάπα Φραγκίσκου και έχει ήδη ξεκινήσει η συζήτηση για τη διαδοχή στον παπικό θρόνο. Η Καθολική Εκκλησία μετράει περίπου 1,4 δισεκατομμύρια πιστούς σε όλο τον πλανήτη με τον επικεφαλής αυτής, να θεωρείται ζωντανός διάδοχος του Αγίου Πέτρου.
Αυτό δίνει στον Πάπα την πλήρη και ανεμπόδιστη εξουσία σε ολόκληρη την Καθολική Εκκλησία. Οπότε είναι λογικά όλη προσοχή να είναι στραμμένη στο επερχόμενο «Κονκλάβιο» που θα αναδείξει τον νέο προκαθήμενος της Καθολικής Εκκλησίας. Η αλήθεια είναι πως ακούγονται τις τελευταίες ώρες για το «Κονκλάβιο» στο μυαλό όλων ήρθε η πρόσφατη ομώνυμη ταινία με πρωταγωνιστή τον Ρέιφ Φάινς που μοιάζει πιο επίκαιρη από ποτέ, ενώ έχει αρκετές συμπτώσεις με όσα λαμβάνουν χώρα πίσω από τις βαριές πόρτες του Βατικανού.
Ας εξηγήσουμε αρχικά, τι είναι το Κονκλάβιο. Προέρχεται από τη λατινική φράση “cum clave”, που σημαίνει “με κλειδί”. Αυτό αναφέρεται στην πρακτική του να κλειδώνονται οι καρδινάλιοι σε μια αίθουσα μέχρι να καταλήξουν στην εκλογή του νέου Πάπα. Αυτή ξεκίνησε τον 13ο αιώνα, όταν οι καθυστερήσεις στην εκλογή Πάπα οδήγησαν σε αυστηρότερα μέτρα. Συγκεκριμένα, το 1241, οι καρδινάλιοι αναγκάστηκαν να εκλέξουν τον Πάπα υπό δύσκολες συνθήκες, ενώ το 1268, η εκλογή καθυστέρησε τόσο πολύ που οι κάτοικοι του Βιτέρμπο φυλάκισαν τους καρδινάλιους στο επισκοπικό μέγαρο, αφαιρώντας ακόμη και τη στέγη για να τους εκθέσουν στις καιρικές συνθήκες. Αυτά τα γεγονότα οδήγησαν τον Πάπα Γρηγόριο Ι’ να θεσπίσει κανόνες που απαιτούσαν την απομόνωση των καρδινάλιων κατά τη διάρκεια της εκλογής.
Σήμερα, το Κονκλάβιο λαμβάνει χώρα στην Καπέλα Σιξτίνα του Βατικανού που είναι ζωγραφισμένη από τον Μιχαήλ Άγγελο. Μετά τον θάνατο ή την παραίτηση του Πάπα (όπως συνέβη στη σπάνια περίπτωση το 2013 με τον Πάπα Βενέδικτο), οι καρδινάλιοι κάτω των 80 ετών συγκεντρώνονται για να εκλέξουν τον διάδοχό του. Η διαδικασία είναι αυστηρά μυστική. Οι καρδινάλιοι ορκίζονται να τηρήσουν απόλυτη εχεμύθεια και αποκόπτονται από κάθε εξωτερική επικοινωνία. Κάθε ημέρα διεξάγονται έως τέσσερις ψηφοφορίες, και για να εκλεγεί κάποιος Πάπας, απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων.
Μετά από κάθε ψηφοφορία, οι ψήφοι καίγονται για να σηματοδοτήσουν το αποτέλεσμα. Αν δεν υπάρχει εκλογή, προστίθενται χημικές ουσίες που παράγουν μαύρο καπνό. Αν εκλεγεί Πάπας, ο καπνός είναι λευκός και συνοδεύεται από καμπανοκρουσίες και το περίφημο «Habemus Papam», η θρυλική λατινική φράση που σημαίνει «Έχουμε Πάπα». Την αναγγέλλει από το εξώστη του Αγίου Πέτρου ο «πρωτοδιάκονος» του Κολλεγίου, σήμερα ο Γάλλος Καρδινάλιος Ντομινίκ Μανμπερτί, μαζί με το όνομα γέννησης και το παπικό όνομα του εκλεγέντος.
Πριν λίγους μήνες, έκανε πρεμιέρα στους κινηματογράφους η ταινία «Κονκλάβιο» του Έντουαρντ Μπέργκερ, με τον εξαιρετικό – και υποψήφιο για Όσκαρ- Ρέιφ Φάινς στο ρόλο του του Καρδινάλιου Τόμας Λόρενς, κοσμήτορα του Κολλεγίου των Καρδιναλίων που είναι υπεύθυνος για την οργάνωση του κονκλάβιου.
Πρόκειται για ένα θρίλερ γεμάτο με πισώπλατες μαχαιριές και χειριστικούς καρδινάλιους, που σπεύδουν να πετάξουν την ηθική από το παράθυρο καθώς προωθούν τον υποψήφιό τους. Σρην ταινία ο Στάνλεϊ Τούτσι υποδύεται τον Aldo Bellini, έναν προοδευτικό Αμερικανό καρδινάλιο που μάχεται ενάντια στον ισχυρό συντηρητικό καρδινάλιο Goffredo Tedesco που υποδύεται ο Σέρτζιο Καστελίτο και τον Καναδό καρδινάλιο Joseph Tremblay που υποδύεται ο Τζον Λίθγκοου. Ο Νιγηριανός καρδινάλιος Joshua Adeyemi, τον οποίο υποδύεται ο Λουσιάν Εμσαμάτι, θα μπορούσε να είναι ο πρώτος μαύρος Πάπας, αλλά οι ομοφοβικές του απόψεις συγκρούονται με τους προοδευτικούς.
Είναι από τα λίγα φιλμ που μας δείχνουν τι συμβαίνει πίσω από τις κλειδωμένες πόρτες για την ανάδειξη Πάπα. Και μπορεί να πρόκειται για μυθοπλασία, όμως, έχει θα λέγαμε αρκετά στοιχεία που μοιάζουν… προφητικά, όπως ότι ανάμεσα στους υποψήφιους έχουμε έναν μαύρο Καρδινάλιο, έναν Αμερικανό, αλλά και τη «μάχη» προοδευτικών – συντηρητικών, αφού μία από τις συζητήσεις που έχει ανοίξει μετά τον θάνατο του Φραγκίσκου, είναι αν ο διάδοχός του θα κινηθεί στην ίδια προοδευτική κατεύθυνση ή θα κάνει ξανά στροφή στον συντηρητισμό. Κι εδώ έχουμε και το τέλος της ταινίας που «προφητικά» τονίζει ποιες είναι οι νέες προκλήσεις που η Εκκλησία αναπάντεχα καλείται να αντιμετωπίσει.
Καρδινάλιος Πιέτρο Παρολίν: Κατάγεται από τη βόρεια Ιταλία και αν θα ψηφιστεί, θα είναι ο πρώτος Πάπας μετά το 1978. Υπήρξε ο αρχιτέκτονας των προσπαθειών του Βατικανού να οικοδομήσει σχέσεις με το Βιετνάμ και της κίνησης για την αποκατάσταση των διπλωματικών δεσμών με την Κίνα. Η εκλογή του θα μπορούσε να οδηγήσει σε συγκρούσεις με την κυβέρνηση Τραμπ, καθώς επέπληξε το σχέδιο του προέδρου των ΗΠΑ για τη Γάζα.
Καρδινάλιος Ματέο Ζούπι: Ακόμη ένας Ιταλός, ο Ζούπι έχει ισχυρές διπλωματικές δεξιότητες που αναγνωρίστηκαν από τον Φραγκίσκο όταν ηγήθηκε μιας ειρηνευτικής αποστολής για την Ουκρανία το 2023. Ήταν, επίσης, μέλος μιας ομάδας που βοήθησε να τερματιστεί ο εμφύλιος πόλεμος της Μοζαμβίκης το 1992.
Καρδινάλιος Λουίς Αντόνιο Ταγκλ: Αν εκλεγεί θα γίνει ο πρώτος Ασιάτης Πάπας. Ο Φιλιππινέζος καρδινάλιος είναι ένας ταπεινός, αλλά χαρισματικός ηγέτης που συχνά αποκαλείται «Ασιάτης Φραγκίσκος». Για αρκετά χρόνια, ηγήθηκε του παγκόσμιου φιλανθρωπικού σκέλους της εκκλησίας.
Καρδινάλιος Πάμπλο Βιρτζίλιο Σιόνγκο: Ο δεύτερος Καρδινάλιος από τις Φιλιππίνες, υπέρμαχος της δικαιοσύνης, βρέθηκε αντιμέτωπος με απειλές θανάτου και ποινικές διώξεις στην πατρίδα του, κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Ροντρίγκο Ντουτέρτε. Γνωστός ως Καρδινάλιος «Ambo» συμμερίζεται το όραμα του Φραγκίσκου για την εκκλησία και λέει ότι ο επόμενος Πάπας πρέπει να επικεντρωθεί στην οικοδόμηση μιας εκκλησίας που να είναι «περιεκτική». Όπως και ο Ταγκλ, θα ήταν ο πρώτος πάπας της Νοτιοανατολικής Ασίας και των Φιλιππίνων.
Καρδινάλιος Ζεράλ Σιπριέν Λακρουά: Θεωρείται καταξιωμένος ηγέτης και ποιμαντικά ευαίσθητος με εμπειρία να καθοδηγεί μια τοπική εκκλησία σε μια χώρα με υψηλά ποσοστά εκκοσμίκευσης. Ωστόσο, τη δεκαετία του 1980 κατηγορήθηκε από μια 17χρονη που κράτησε την ανωνυμία της για σεξουαλική κακοποίηση εκείνη την εποχή. Ο καρδινάλιος αρνήθηκε σθεναρά τους ισχυρισμούς – που περιέχονται σε μια πολιτική αγωγή κατά της αρχιεπισκοπής του Κεμπέκ – και ένας συνταξιούχος δικαστής, που ανατέθηκε από το Βατικανό να ερευνήσει τους ισχυρισμούς, αργότερα δεν βρήκε στοιχεία για σεξουαλική κακοποίηση.
Καρδινάλιος Φριντολίν Αμπόνγκο Μπεσούνγκου: Αν εκλεγεί θα είναι ο πρώτος μαύρος Πάπας στην ιστορία. Αντιπροσωπεύει την αναπτυσσόμενη εκκλησία της Αφρικής, υπήρξε ισχυρός υπερασπιστής της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, χωρίς να φοβάται να αντισταθεί στους πολέμαρχους και τη διαφθορά.
Καρδινάλιος Τζόζεφ Τόμπιν: Ο Αμερικανός καρδινάλιος με πολλές ιεραποστολές σε όλο τον κόσμο, υπήρξε εξέχων υποστηρικτής των μεταναστών, αψηφώντας κάποτε την απαγόρευση του πρώην κυβερνήτη Μάικ Πενς για την επανεγκατάσταση προσφύγων από τη Συρία στην Ιντιάνα.
Καρδινάλιος Ρόμπερτ Πρεβόστ: Γεννημένος στο Σικάγο, είναι μέλος του Αυγουστινιανού θρησκευτικού τάγματος – του οποίου στη συνέχεια ηγήθηκε – και πέρασε πολλά χρόνια στο Περού. Ενώ συχνά λέγεται ότι οι καρδινάλιοι εκλέκτορες πάντα αποφεύγουν να επιλέξουν έναν Πάπα από τις ΗΠΑ λόγω της παγκόσμιας πολιτικής επιρροής της Αμερικής, η μακρόχρονη εμπειρία του Πρεβόστ στο Περού μπορεί να βοηθήσει να μετριαστεί αυτό.
Καρδινάλιος Κριστομπάλ Λόπεζ Ρομέρο: Ο Ισπανός καρδινάλιος ηγείται μιας μικρής αλλά ζωντανής εκκλησίας στο Μαρόκο, η οποία συνεργάζεται στενά με τους μετανάστες. Ο χρόνος του στο Μαρόκο του έδωσε εξειδίκευση στο διάλογο με το Ισλάμ και έχει τονίσει τη σημασία της συνεργασίας με τους Μουσουλμάνους. Επιμένει ότι η Καθολική Εκκλησία «δεν είναι δυτικός οργανισμός» και το έργο του αντικατοπτρίζει τις προτεραιότητες του διαλόγου και της αποστολής της σύγχρονης εκκλησίας.
Καρδινάλιος Πέτερ Έρντο Με ειδίκευση στο εκκλησιαστικό δίκαιο, ο Ούγγρος καρδινάλιος έχει υποστήριξη από συντηρητικούς καρδινάλιους που θα ήθελαν ο επόμενος Πάπας να πάρει την εκκλησία σε διαφορετική κατεύθυνση από τον Φραγκίσκο. Ο Έρντο, που θεωρείται σύμμαχος του Βίκτορ Όρμπαν, έχει προτείνει ότι η υποδοχή προσφύγων στην Ουγγαρία θα ισοδυναμούσε με εμπορία ανθρώπων, ενώ σε ζητήματα εκκλησιαστικής μεταρρύθμισης ο τόνος του ήταν συντηρητικός.
