Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η οποία έφυγε από τη ζωή τη Δευτερα 16 Φεβρουαρίου σε ηλικία 99 ετών, υπήρξε μια κορυφαία βυζαντινολόγος και μια προσωπικότητα-σύμβολο για τον παγκόσμιο ακαδημαϊκό χάρτη. Η πορεία της ξεκίνησε από την προσφυγική γειτονιά του Βύρωνα και έφτασε μέχρι την κορυφή της γαλλικής παιδείας, «αλώνοντας» ένα άβατο αιώνων.
Κι αυτό γιατί η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, το 1976 έγραψε ιστορία, καθώς έγινε η πρώτη γυναίκα Πρύτανης στην 700χρονη πορεία του Πανεπιστημίου της Σορβόννης. Ένα απίστευτο επίτευγμα που την κατέστησε πρότυπο για τις γυναίκες στην επιστήμη, αλλά και παράδειγμα για τα νέα κορίτσια με όνειρα, αφού και η ίδια ξεκίνησε κατάφερε να πετύχει τα δικά της, ως ένα κορίτσι γεννημένο στον Βύρωνα από Μικρασιάτες γονείς.
Η ακαδημαϊκή της πορεία στη συνέχεια, εντυπωσιακή, με την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ να αφήνει το αποτύπωμά της, ενώ ήταν εκείνη που ανανέωσε ριζικά τις βυζαντινές σπουδές, καθώς δεν έβλεπε το Βυζάντιο ως μια σκοτεινή περίοδο, αλλά ως την πηγή του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Μέσα από τα εμβληματικά της έργα, όπως το «Γιατί το Βυζάντιο», κατάφερε να φέρει την ιστορία κοντά στο ευρύ κοινό, συνδυάζοντας την αυστηρή επιστημονική τεκμηρίωση με έναν ζωντανό και άμεσο λόγο.
Πέρα από τα πανεπιστημιακά έδρανα, η Αρβελέρ υπηρέτησε σε θέσεις υψηλής ευθύνης, όπως Πρόεδρος του Κέντρου Ζορζ Πομπιντού και Πρύτανης της Ακαδημίας των Παρισίων. Η προσφορά της αναγνωρίστηκε με τις ύψιστες τιμές, ανάμεσα στις οποίες ξεχωρίζει ο τίτλος της Ταξιάρχου της Λεγεώνας της Τιμής από τη Γαλλική Δημοκρατία. Μέχρι την τελευταία στιγμή, παρέμεινε μια οξυδερκής πνευματική φωνή, με διάυγεια σκέψης και λόγου, που δεν δίαστζε να εκφράζει αντιδημοφιλείς απόψεις, ακόμη και για την Αριστερά, παρότι η ίδια στα νιάτα της είχε ενταχθεί στον ΕΛΑΣ και είχε ανέβει στο βουνό, έχοντας πάρει μαζί της Καβάφη, για να διαβάζει.
Η μόρφωση για την ίδια ήταν το παν, γι’ αυτό και συνήθιζε να λέει πως «η μόνη πατρίδα που δεν μας προδίδει ποτέ είναι η μόρφωση».
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, με το χαρακτηριστικό της πνεύμα και την ειλικρίνεια που τη διέκρινε, είχε κάνει κατά καιρούς διάφορες δηλώσεις σχετικά με την ακαδημαϊκή της πορεία και την εκλογή της ως Πρύτανης:
Μια από τις πιο γνωστές και «πικρές» της ατάκες ήταν: «Αν έμενα στην Ελλάδα, το πολύ-πολύ να είχα γίνει βοηθός καθηγητή».
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ συχνά έλεγε πως είχε βγάλει τη λέξη «αδύνατον» από το λεξιλόγιό της. Για την ίδια, η εκλογή της στην πρυτανεία δεν ήταν θέμα τύχης, αλλά αποτέλεσμα της πεποίθησής της ότι τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο αν έχεις αυτογνωσία και πειθαρχία.
Όταν κλήθηκε να διαχειριστεί την πρυτανεία σε δύσκολες περιόδους (όπως οι καταλήψεις της δεκαετίας του ’80), δήλωνε χαρακτηριστικά: «Όταν κάποιοι τόλμησαν να καταλάβουν το Πανεπιστήμιο, κάλεσα την αστυνομία. Κανείς δεν τόλμησε να το ξανακάνει».
Σε διηγήσεις της για το πώς ξεκίνησε, η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ ανέφερε: «Στη ζωή θα κάνω ό,τι θέλω… αν χρειαστεί, θα πουλάω λεμόνια στην Ομόνοια».
