Η Μελίνα Μερκούρη δεν ήταν απλώς μια σπουδαία ηθοποιός ή η μακροβιότερη Υπουργός Πολιτισμού· ήταν μια γυναίκα-σύμβολο, και όσο ενδεχομένως υπερβολικό και αν ακούγεται, ήταν και η φωνή ενός έθνους που διεκδικούσε την ιστορία του, καθώς ήταν εκείνη που πρωτοστάτησε για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα.
Η αλήθεια είναι πως υπάρχουν προσωπικότητες που η απουσία τους δεν μετριέται σε χρόνια, αλλά σε κενό που μένει πίσω τους. Έτσι, και με τη Μελίνα Μερκούρη, η οποία έφυγε σαν σήμερα 6 Μαρτίου του 1994, αφήνοντας πίσω της ένα δυσαναπλήρωτο κενό εδώ και 32 χρόνια.
Η Μελίνα, όπως την αποκαλούσαν με μια μοναδική οικειότητα που ένιωθαν για εκείνη, ήταν μια δυναμικά γυναίκα, μια περήφανη Ελληνίδα που δήλωνε με εμφατικό τρόπο: «Γεννήθηκα Ελληνίδα και θα πεθάνω Ελληνίδα», όταν η δικτατορία της αφαίρεσε την ιθαγένεια, αποδεικνύοντας πως η πατρίδα δεν είναι ένα χαρτί, αλλά μια αδιαπραγμάτευτη ταυτότητα. Κάτι που δεν πρέπει να λησμονούμε στους περίεργους καιρούς που ζούμε σήμερα.
Για τη Μελίνα Μερκούρη, ο πολιτισμός δεν ήταν πολυτέλεια, αλλά η ίδια η επιβίωση του ίδιου του ελληνισμού. Ήταν, άλλωστε, εκείνη που θύμισε στην ανθρωπότητα πως «η Ελλάδα πρέπει να πρωταγωνιστεί για τον πολιτισμό· αυτό είναι η κληρονομιά της, αυτό είναι η περιουσία της και αν το χάσουμε αυτό, δεν είμαστε τίποτα».
Με αφορμή, λοιπόν, τη συμπλήρωση σήμερα 32 χρόνων από τον θάνατό της, ας θυμηθούμε φράσεις της που ακόμη και σήμερα – για διαφορετικούς λόγους – παραμένουν επίκαιρες.
«Αν με ρωτήσετε εάν θα ζω όταν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα επιστρέψουν στην Ελλάδα, σας λέω πως ναι, θα ζω. Αλλά κι αν ακόμη δεν ζω πια, θα ξαναγεννηθώ».
«Η Ελλάδα πρέπει να πρωταγωνιστεί για τον πολιτισμό. Η Ελλάδα, αυτό είναι η κληρονομιά της, αυτό είναι η περιουσία της και αν το χάσουμε αυτό δεν είμαστε κανείς».
«Θέλω να πιστεύω σε έναν προσωπικό Θεό… Αλλά η δυστυχία ενός και μόνο παιδιού, ή μάλλον εκατομμυρίων, είναι απόδειξη ενάντια σε αυτή την πίστη. Το μόνο ερώτημα που θέλω να κάνω στον Θεό είναι: πώς εξηγείς ή δικαιολογείς τον πόνο ενός παιδιού;»
«Δεν θα αλλάξουμε τίποτα αν απλώς φωνάζουμε ο ένας στον άλλον. Θα αλλάξουμε κάτι μόνο αν συνεργαστούμε».
«Ποτέ δεν υπέστην διακρίσεις. Έφτιαξα τη ζωή μου ως γυναίκα, και αυτό δεν είναι καθόλου κακό»
«Δεν προσποιήθηκα! Η προσποίηση για μένα είναι κάτι χυδαίο. Απλά και μόνο έζησα όπως ήθελα. Χωρίς να υπολογίσω τίποτα και κανέναν».
«Η Ελλάδα είναι η πραγματική μου δύναμη, ο πραγματικός μου καημός»
«Στην Ελλάδα είμαστε πολύ φτωχοί για να πάμε σε ψυχολόγους – αντ’ αυτού έχουμε τους φίλους».
«Στην Ελλάδα δεν μπορείς να κρύβεσαι στο σπίτι σου και να ζεις με τα φαντάσματά σου. Βγαίνεις έξω. Συναντάς τον άλλο. Αναμετριέσαι μαζί του. Τον αγαπάς ή τον απεχθάνεσαι. Τον αγκαλιάζεις ή τον διώχνεις. Μιλάς ανοιχτά για σένα. Χαίρεσαι να δείχνεις ποιος είσαι.»
«Έδωσα πάρα πολλά για τον έρωτα. Κι όταν μιλάω για τον έρωτα, μιλάω για τις έμμονες ιδέες που έχω στη ζωή μου, όπως είναι αυτός ο τόπος. Είμαι Μήδεια γι’ αυτόν τον τόπο. Μπορώ να κάνω τρομερά πράγματα»
«Δεν υπάρχουν Ελγίνεια! Τι θα πει Ελγίνεια; Υπάρχει ο Δαυίδ του Μιχαήλ Αγγέλου, Ο Μυστικός Δείπνος του Ντα Βίντσι, Ο Ερμής του Πραξιτέλη, Οι Ψαράδες του Τέρνερ, Η Καπέλα Σιξτίνα… Δεν υπάρχουν Ελγίνεια Μάρμαρα! Υπάρχουν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα!».
«Εγώ γεννήθηκα Ελληνίδα και θα πεθάνω Ελληνίδα. Ο Παττακός γεννήθηκε φασίστας και θα πεθάνει φασίστας»..
«Από τη ζωή μέχρι το θάνατο, ένα τσιγάρο δρόμος»
«Νόμιζα πως φοβόμουν την αρρώστια, αλλά τελικά φοβόμουν τη στιγμή που δεν θα με αγαπούν πια».
«Ο ενθουσιασμός είναι υπέροχο πράγμα. Στη Νότια Αμερική σου πετάνε λουλούδια. Στην Ελλάδα οι Έλληνες πετάνε τους ίδιους τους τους εαυτούς»
