Κάθε χρόνο στις 11 Οκτωβρίου, τα social media γεμίζουν με ευχές για τη Διεθνή Ημέρα Κοριτσιού.
Όμως, δεν είναι απλά άλλη μια γιορτή στο ημερολόγιο, ούτε μια μέρα για «ροζ» ευχές. Είναι μια παγκόσμια υπενθύμιση ότι εκατομμύρια κορίτσια εκεί έξω δεν ξεκινούν από την ίδια αφετηρία.
Μεγαλώνουν σε έναν κόσμο που τους λέει «δεν μπορείς», στερούνται τη μόρφωση, την ασφάλεια και τα βασικά δικαιώματα, μόνο και μόνο λόγω του φύλου τους. Όμως, αυτή η μέρα είναι και μια γιορτή της απίστευτης δύναμης που κρύβουν μέσα τους. Γιατί όταν σε ένα κορίτσι δοθεί έστω και μία μικρή ευκαιρία, μπορεί να ανατρέψει τα πάντα. Όπως ακριβώς έκανε και η Φιόνα Μουτέζι, το κορίτσι που αναγκάστηκε να παίξει την πιο σκληρή «παρτίδα» για την επιβίωση και κατάφερε να γίνει η «Βασίλισσα» των παραγκουπόλεων.
Αν επισκεφτεί κανείς το Κατούτε, τη μεγαλύτερη παραγκούπολη της πρωτεύουσας της Ουγκάντα, το μόνο που θα αντικρίσει είναι ακραία φτώχεια, χωμάτινους δρόμους, εγκληματικότητα και παιδιά που παλεύουν καθημερινά για ένα πιάτο φαγητό. Εκεί γεννήθηκε το 1996 η Φιόνα. Η ζωή της ξεκίνησε με τους χειρότερους δυνατούς όρους: έχασε τον πατέρα της από AIDS όταν ήταν μόλις τριών ετών, η μεγαλύτερη αδερφή της πέθανε λίγο αργότερα, και η ίδια αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σχολείο στα έξι της χρόνια, καθώς η μητέρα της δεν μπορούσε να πληρώσει τα δίδακτρα. Για να επιζήσει, η Φιόνα κοιμόταν στους δρόμους και πουλούσε καλαμπόκι.
Το 2005, σε ηλικία εννέα ετών, η Φιόνα παρατήρησε μια ομάδα παιδιών να συγκεντρώνεται σε ένα ερειπωμένο κτίριο της χριστιανικής ιεραποστολής. Δεν την τράβηξε το ενδιαφέρον για κάποιο παιχνίδι, αλλά η μυρωδιά του φαγητού. Η ιεραποστολή, υπό την καθοδήγηση του Ρόμπερτ Κατέντε, πρόσφερε ένα δωρεάν μπολ χυλό σε όποιο παιδί δεχόταν να καθίσει και να μάθει… σκάκι. «Ήμουν τόσο πεινασμένη», θυμάται η ίδια χρόνια μετά. «Δεν ήξερα τι ήταν το σκάκι, ήξερα όμως ότι εκεί υπήρχε φαγητό».
Ο προπονητής Ρόμπερτ Κατέντε παρατήρησε γρήγορα κάτι εξωπραγματικό στο μικρό, αδύνατο κορίτσι με τα σκισμένα ρούχα. Η Φιόνα, αν και δεν ήξερε ούτε να διαβάζει ούτε να γράφει, είχε μια σπάνια, έμφυτη στρατηγική ευφυΐα. Μέσα σε ελάχιστους μήνες, μπορούσε να κοιτάξει τη σκακιέρα και να προβλέψει έως και οκτώ κινήσεις μπροστά.
Για τη Φιόνα, το σκάκι έγινε ο καθρέφτης της ίδιας της της ζωής. Όπως εξήγησε αργότερα, στο σκάκι –όπως και στην παραγκούπολη– αν κάνεις ένα λάθος βήμα, σε «τρώνε». Αν όμως σχεδιάσεις σωστά και προστατεύσεις τα κομμάτια σου, ακόμα και το πιο μικρό, ασήμαντο πιόνι μπορεί να φτάσει στην άλλη άκρη και να γίνει Βασίλισσα.
Το ταλέντο της σάρωσε κάθε εμπόδιο. Ξεκινώντας να αγωνίζεται σε τοπικά πρωταθλήματα με δανεικά παπούτσια, η Φιόνα έγινε γρήγορα η κορυφαία παίκτρια της χώρας της. Μέχρι τα 16 της, είχε εκπροσωπήσει την Ουγκάντα σε διεθνείς Σκακιστικές Ολυμπιάδες (στη Ρωσία το 2010 και στην Κωνσταντινούπολη το 2012), κερδίζοντας τον επίσημο τίτλο της Woman Candidate Master. Το κορίτσι που κάποτε δεν είχε να φάει, βρέθηκε στη Νέα Υόρκη, προσκεκλημένη σε διεθνή συνέδρια δίπλα σε μερικές από τις πιο ισχυρές γυναίκες του πλανήτη.
Η ιστορία της συγκίνησε τόσο πολύ τη διεθνή κοινότητα που ο Αμερικανός δημοσιογράφος Τιμ Κρόδερς έγραψε ένα βιβλίο για τη ζωή της, το οποίο το 2016 μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τη Walt Disney Pictures με τον τίτλο «Queen of Katwe», με πρωταγωνίστρια τη βραβευμένη με Όσκαρ Λουπίτα Νιόνγκο.
Με τα έσοδα από το βιβλίο και την ταινία, η Φιόνα κατάφερε να κάνει το μεγαλύτερο όνειρό της πραγματικότητα: αγόρασε ένα κανονικό σπίτι για τη μητέρα της, βγάζοντας την οικογένειά της για πάντα από την εξαθλίωση της παραγκούπολης.
Στη συνέχεια επέστρεψε στα θρανία, ολοκλήρωσε το σχολείο και σπούδασε Διοίκηση Επιχειρήσεων σε πανεπιστήμιο των ΗΠΑ, από όπου και αποφοίτησε. Σήμερα, η ίδια στέλνει το πιο δυνατό μήνυμα: «Μην κοιτάς πού βρίσκεσαι τώρα. Έχε πίστη, κάνε όνειρα και προσπάθησε σκληρά. Η ζωή σου μπορεί να αλλάξει».
