Ιστορικό χαμηλό καταγράφει η εμπιστοσύνη των Ελλήνων στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της παγκόσμιας έρευνας Digital News Report του Ινστιτούτου Reuters.
Μόλις το 18% των πολιτών εμπιστεύεται πλέον τις ειδήσεις στη χώρα μας, φέρνοντας την Ελλάδα στην προτελευταία θέση της παγκόσμιας κατάταξης ανάμεσα σε 48 χώρες, μόλις μία θέση πάνω από την Ουγγαρία που είναι τελευταία με 17%. Στον αντίποδα, η Φινλανδία βρίσκεται στην πρώτη θέση παγκοσμίως, συγκεντρώνοντας το εντυπωσιακό ποσοστό του 69% σε εμπιστοσύνη προς τα μέσα ενημέρωσης. Γενικότερα, οι σκανδιναβικές χώρες βρίσκονται σταθερά στην κορυφή της σχετικής λίστας, αναδεικνύοντας ένα τεράστιο χάσμα κουλτούρας και αξιοπιστίας σε σχέση με την ελληνική πραγματικότητα.
Καθώς η τηλεόραση, το ραδιόφωνο και οι εφημερίδες χάνουν τη μάχη της έγκριτης ενημέρωσης στην Ελλάδα, εύκολα απορεί κανείς πού στρέφονται οι πολίτες για να μάθουν τι συμβαίνει γύρω τους; Η απάντηση βρίσκεται στα social media.
Το 64% των Ελλήνων χρησιμοποιεί πλέον τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως τη βασική πηγή για την καθημερινή ενημέρωση. Οι πλατφόρμες έχουν ξεπεράσει ολοκληρωτικά τα κλασικά ενημερωτικά sites, αλλάζοντας ριζικά τον χάρτη της πληροφορίας. Οι χρήστες, και ιδιαίτερα οι νεότερες ηλικίες, δείχνουν ξεκάθαρη προτίμηση στο βίντεο. Το παραδοσιακό γραπτό κείμενο ή τα τυπικά δελτία ειδήσεων αντικαθίστανται από γρήγορα, άμεσα βίντεο στο TikTok, το Instagram και το YouTube.
Το πιο ενδιαφέρον και ανησυχητικό εύρημα της έρευνας είναι η εμφάνιση μιας νέας κατηγορίας πρωταγωνιστών: των ανεξάρτητων δημιουργών περιεχομένου και news influencers. Οι αναγνώστες και οι τηλεθεατές δεν αναζητούν πλέον τον παραδοσιακό, θεσμικό δημοσιογράφο. Αντίθετα, προτιμούν να ακούσουν έναν influencer να τους αναλύει ή να τους σχολιάζει μια είδηση, από το κινητό, «παρά να παρακολουθήσουν μια τυπική τηλεοπτική συζήτηση.
Ωστόσο, αυτή η μαζική μετακόμιση προς τα social media κρύβει σοβαρούς κινδύνους. Στο περιβάλλον των αλγορίθμων, η γραμμή ανάμεσα στην πραγματική είδηση και την παραπληροφόρηση (fake news) είναι εξαιρετικά λεπτή. Καθώς ο καθένας μπορεί να μεταδώσει μια πληροφορία χωρίς να περάσει από κανέναν απολύτως δημοσιογραφικό έλεγχο ή διασταύρωση, οι χρήστες μένουν εκτεθειμένοι σε ψεύτικες ειδήσεις που αναπαράγονται με αστραπιαία ταχύτητα.
Η προτελευταία θέση της Ελλάδας στην παγκόσμια κατάταξη δεν είναι απλώς ένας αριθμός, αλλά μια συντριπτική ήττα για την εγχώρια δημοσιογραφία. Αντανακλά μια βαθιά κρίση αξιοπιστίας των θεσμών και αφήνει ένα επικίνδυνο κενό στην κοινωνία. Όταν οι πολίτες γυρίζουν την πλάτη στα παραδοσιακά μέσα επειδή νιώθουν ότι δεν τους λένε την αλήθεια, η ενημέρωση περνά στον απόλυτο έλεγχο των αλγορίθμων και των προσωπικών απόψεων.
Αυτή η μαζική, τυφλή στροφή στα social media δεν είναι απλώς μια νέα τάση, αλλά μια ανοιχτή απειλή για την αντικειμενική πληροφόρηση, καθώς μια κοινωνία χωρίς έγκυρη ενημέρωση γίνεται ευάλωτη στη χειραγώγηση!
