Υπήρξαν πολλοί που κυνήγησαν τον μύθο του Χόλιγουντ, αλλά ελάχιστοι είχαν το ανάστημα να γυρίσουν την πλάτη στον λαμπερό αυτό κόσμο. Ο Μαρτσέλο Μαστρογιάννι, ο οποίος γεννήθηκε σαν σήμερα, 28 Σεπτεμβρίου 1924, ήταν αυτή η εξαίρεση.
Όταν το Χόλιγουντ άνοιξε τις χρυσές της πύλες του για να τον εγκλωβίσει στο στερεότυπο του «Λατίνου εραστή», εκείνος προτίμησε να ακούσει τους χτύπους της δικής του καρδιάς. Με μια βαθιά, συγκινητική ειλικρίνεια, απαρνήθηκε τα μυθικά συμβόλαια και τα τεχνητά προσωπεία. Γύρισε την πλάτη στη βιομηχανία των ψευδαισθήσεων και επέστρεψε εκεί όπου το σινεμά μιλούσε για τη ζωή, τον έρωτα και την ανθρώπινη ευαλωτότητα—στους δρόμους της Ρώμης και στην αγκαλιά των δημιουργών που τον κατάλαβαν πραγματικά. Ο Μαρτσέλο Μαστρογιάννι δεν ήθελε να γίνει είδωλο· ήθελε απλώς να παραμείνει ελεύθερος.
Η λάμψη του επαγγέλματος ήταν για τον Μαρτσέλο Μαστρογιάννι απατηλή. Το παιδί από το χωριό Φοντάνα Λίρι, νότια της Ρώμης, υποστήριζε πάντα το «καλύτερα πρώτος στο χωριό σου, παρά τελευταίος στην πόλη». Εννοείται πως ποτέ ένας ηθοποιός σαν εκείνον δεν θα ήταν τελευταίος στο Χόλιγουντ, όμως, ο Μαστρογιάννι επέλεξε να παραμείνει πιστός στον ιταλικό κινηματογράφο, που δεν είχε να ζηλέψει τότε τίποτα από τον αμερικανικό και μαζί με τον Φεντερίκο Φελλίνι χάρισαν στο σινεμά, κάποια από τα γνωστότερα και διαχρονικά αριστουργήματα, όπως η ταινία «La Dolce Vita» το 1960, που εκτόξευσε την καριέρα του κι έκανε το Χόλιγουντ να προσφέρει στα πόδια του γη και ύδωρ για να τον κάνει δικό του. Αλλά μάταια.
Μάλιστα, στο βιβλίο «HOLLYWOOD Οι καλοί, οι κακοί και η dolce vita» ο Μίκυ Νοξ περιγράφει την ιστορία, όπου ο Μαρτσέλλο Μαστρογιάννι είπε «όχι» στο Χόλιγουντ.
«Μετά την ταινία La Dolce Vita οι μεγιστάνες της αμερικανικής κινηματογραφικής βιομηχανίας ήθελαν τον Μαρτσέλο μετά μανίας. Γευμάτισα μαζί με τον Ντάριλ Ζανούκ. Με ρώτησε αν ήξερα τον Μαστρογιάννι. Του είπα πως τον γνώριζα. “Πες του πως θα του δώσω ένα εκατομμύριο δολάρια
για να παίξει σε μία από τις ταινίες μου αλλά θα πρέπει να μάθει αγγλικά.” Όταν συναντήθηκα με τον Μαρτσέλο του ανέφερα την προσφορά του Ζανούκ.
”Στην Ιταλία είμαι το μεγάλο ψάρι ενώ στην Αμερική θα είμαι το μικρό.”, απάντησε ο ηθοποιός. Ίσως είχε δίκιο αλλά του είπα πως υπήρχε η δυνατότητα να γίνει το μεγάλο ψάρι στην αμερικανική λιμνούλα. Έκανε μία από αυτές τις εκφραστικές ιταλικές χειρονομίες που σήμαινε: Είναι αμφίβολο αλλά ποιος νοιάζεται; Τότε με ρώτησε: ”Εδώ έχω τον Φελίνι. Ποιον θα έχω στην Αμερική;” Καλή ερώτηση.
Αλλά δεν είχα την απάντηση».
Η σχέση του με τον Φεντερίκο Φελίνι δεν ήταν απλώς μια συνεργασία σκηνοθέτη και ηθοποιού· ήταν μια βαθιά, σχεδόν τηλεπαθητική φιλία. Ο Φελίνι βρήκε στο πρόσωπο του Μαστρογιάννι το απόλυτο alter ego του στην οθόνη, έναν άνθρωπο που μπορούσε να ενσαρκώσει όλες τις δικές του ανασφάλειες, τα όνειρα και τις υπαρξιακές αναζητήσεις.
Όταν το Χόλιγουντ πίεζε τον Μαστρογιάννι να γίνει ένας τυποποιημένος, αψεγάδιαστος ζεν πρεμιέ, ο κορυφαίος σκηνοθέτης ήταν εκείνος που τον προτάτευσε. Μέσα από αριστουργήματα όπως το La Dolce Vita και το 8½, του έδωσε την ελευθερία να τσαλακωθεί, να δείξει την αδυναμία, τη σύγχυση και τη μελαγχολία του. Στο σύμπαν του Φελίνι, ο Μαρτσέλο δεν χρειαζόταν να υποδυθεί τον ήρωα.
Χρειαζόταν απλώς να είναι ο εαυτός του: ένας άντρας γοητευτικός αλλά ευάλωτος, χαμένος ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία. Αυτή η καλλιτεχνική ασφάλεια και η αμοιβαία εμπιστοσύνη ήταν που κράτησαν τον Μαστρογιάννι μακριά από τις χρυσές σειρήνες της Αμερικής, χαρίζοντάς μας έναν από τους πιο αυθεντικούς ηθοποιούς στην ιστορία του σινεμά.
